Truyện ngắn
Một vầng nắng nhỏ
Số lần đọc: 1108

Cùng một Tác giả
22 Tác phẩm
  Xem Tiếp ...  

 
51539
 

Ma Văn Kháng

Một vầng nắng nhỏ


Bạn đă bao giờ xao xuyến trước vẻ đẹp lạ lùng của mùa thu chưa? Tôi đă không ít lần như vậy. Nhưng tôi cam đoan với bạn rằng, lúc này, trên mảnh sân nhỏ ngay phía sau cơ quan tôi, tôi đang bắt gặp mùa thu ở khoảnh khắc đẹp nhất, một vẻ đẹp được chưng cất, trong suốt, không có hồi kết và bị bỏ lửng, như bản chất của cái đẹp vĩnh hằng. Đó là quăng chín giờ sáng. Nắng không c̣n non bấy, nhưng cũng chưa già dặn đến ánh ỏi. Nắng mới kết tinh, vừa đủ cho tiết thu bừng nở bằng hoa. Cúc đă nở bừng cả loạt rười rượi mà không nhàm tẻ tầm thường. Trái lại, bóng bẩy quư phái và lạ thay, cúc như một linh thể đưa dẫn hồn ta vào cơn đam mê t́m kiếm cái kỳ lạ, điều thiêng liêng.
Cúc vàng đại đóa thịnh khai cả một vùng như một ẩn dụ tài t́nh cho cái đẹp viên măn và tràn trề. Trong khi đó, trên cái giây phơi căng qua góc sân nhỏ, một tấm áo len xanh lá mạ mở vạt rộng dài, giống như một cánh bướm lớn đang yên ngủ trong vầng nắng nhỏ mùa thu vừa nhuộm vàng mảnh sân. Ôi, vầng nắng nhỏ mùa thu! Vừa nhuộm vàng mảnh sân, nắng đă hắt vào hàng hiên một làn bụi hồng lung linh như kim nhũ. Nhận ra thời khắc lúc này đă trở nên hoàn thiện, tôi đồng thời nh́n thấy trong vầng nắng sớm nơi hàng hiên bóng h́nh Nương đang ngồi hong mái tóc dài sau lần tắm gội sớm mai.
Nương là nhân viên tạp vụ ở cơ quan tôi. Nghĩa vụ lao động của nàng bắt nàng đến cơ quan từ lúc tinh mơ. Quét quáy, dọn dẹp, lau rửa, sắp đặt... Nàng phải luôn tay luôn chân, để đúng giờ tầm, mọi người đến, mở cửa pḥng, bàn ghế đă tinh tươm, ấm chén đă sạch bong, không khí đă thanh quang. Lúc đó cũng là lúc nàng đă tắm gội xong, đă trút sạch bụi bậm trần ai và quyền nghỉ ngơi đă đến với nàng trong chốc lát. Mặc chiếc áo sơ mi vải thô cổ rộng, cửa tay loáng thoáng đôi nét hoa văn dân tộc, nàng phô diễn một cách tự nhiên nhất làn da mát mẻ, trắng hồng và vóc h́nh căng nở đầy đặn của ḿnh. Tóc nàng đen nhánh, dày dặn, giàu sức sinh tỏa, xơa từ đầu đến ngang lưng. Lưng nàng mẩy mang và nh́n nó, ta liên tưởng tới bên đối diện là một khuôn ngực rộng, hứa hẹn khả năng nuôi con, là sự ôm ấp và cho sữa. Không trang điểm, không xén tỉa, nàng mộc mạc lại thoáng chút hoang sơ thôn dă, lơi lả tự nhiên.
Bây giờ th́ nhờ Nương mà bức tranh mùa thu nơi mảnh sân nhỏ cơ quan tôi đă trở nên toàn bích. Tôi nhận ra cũng nhờ có nàng mà trong cái im ĺm bất động sâu thẳm của một hiện tại không trôi đi, trong suốt không cùng, đang chập chờn đâu đó một giấc mộng hư huyền, hội tụ tất cả niềm sung sướng của con người về một hạnh phúc có thật ở cơi đời này.
oOo
Ngồi trong căn buồng nhỏ, thu vào tâm tưởng cảnh sắc nọ, giờ tôi đă hiểu ra điều sách vở bấy lâu vẫn thường nói: cái đẹp là một ư niệm tiên thiên, thường gây nên cho người ta những mộng tưởng huy hoàng, và luôn bất ngờ với nhiều tầng ngữ nghĩa. Tôi nhận ra toàn bộ niềm đắm say của những kẻ như tôi, lúc này đều đang định hướng vào một điểm duy nhất là khung cảnh nọ. Và trong yên lặng đến vô thanh, yên lặng như một quyền lực tuyệt đối, từ ông giám đốc trẻ tuổi đến người bảo vệ già, các nhà nghiên cứu tuổi nḥng nḥng trong cơ quan tôi, đều như đang ở trạng thái bị thôi miên, v́ một lực hướng tâm với hành lang ửng hồng, nổi bật bóng h́nh Nương trước bối cảnh mùa thu đang độ tuyệt đẹp này.
oOo
- Rơ no cơm ấm cật chưa ḱa. Có đúng là chó ghẻ có mỡ đằng đuôi không! Thế nào, ngẩn ngơ bảy vía mất bốn rồi, hả?
Nghe thấy một giọng đàn bà thô lỗ và chua gắt, như kẻ tan mộng, tôi nhận ra sau lưng tôi, bà Luân, trưởng pḥng hành chính, năm mươi hai tuổi, không con cái, người như quả ớt khô, mặt choắt cheo, vừa áp tới. Nh́n thẳng vào mặt tôi, khuôn miệng móm hơm hoác nở một cái cười đắc chí với cảm giác bắt được quả tang tội phạm, bà chẹp miệng:
- Thế nào, thấy đỏ ngỡ là chín, mê tít tḥ ḷ rồi, hả? Đàn ông các người cũng chỉ là lũ đực rựa như nhau cả thôi!
Đàn bà không có bạn. Nếu mệnh đề này không có ư nghĩa phổ quát th́ ít nhất cũng chính xác với người đàn bà tính t́nh khắt khe cay nghiệt này. Bà Luân chẳng có thiện cảm, dù là thiện cảm tí ti thôi, với bất cứ một người đàn bà con gái nào. Với những kẻ xấu xí kém cỏi th́ bà khinh bỉ, coi thường. Với đồng nghiệp ngang tài ngang sắc th́ bà tranh cạnh, móc máy. Với người có ưu thế trội bật hơn về nhan sắc, tiền tài, quyền thế th́ bà lồng lộn ghen tức. Cứ như họ là kẻ thù của bà vậy, những ai trẻ trung đẹp đẽ hơn bà. Cứ như là họ đẹp họ trẻ là do họ ăn bớt, ăn tranh phần của bà. Cứ như v́ họ mà bà trở nên xấu xí, già nua đi.
Với Nương, bà Luân bộc lộ ác cảm ngay khi nàng đến nhận việc. Thực ra nàng là người thứ mười ba được giới thiệu đến để cơ quan tôi tuyển làm nhân viên tạp vụ. Nhân viên tạp vụ! Chỉ nhân viên tạp vụ thôi mà khó thế! Khó v́ phải được sự đồng ư của lănh đạo trực tiếp, tức bà Luân trưởng pḥng hành chính, chứ không phải chỉ là ông giám đốc. Khó thế nên sau khi người nhân viên tạp vụ cũ về hưu, đă hiện diện trước mặt bà trưởng pḥng hành chính đến cả chục nhân mạng, đàn ông đàn bà, trẻ già đủ loại mà vẫn chẳng ai lọt vào được mắt xanh của bà.
Trông mặt mà bắt h́nh dong, khôn ngoan hiện ra mặt, què quặt hiện ra chân tay. Chớ qua nhà thằng lé, chớ ghé nhà thằng lùn. Cao chê ngỏng, thấp chê lùn, béo chê béo trục béo tṛn. Con mắt bà săm soi. Chẳng một khuyết tật ngoại h́nh của bất cứ ai có thể qua được mắt bà. Mà người ta th́ có ai hoàn bị trăm phần. Bà chê tất, sổ toẹt tất. Cho đến Nương. Nương là một trường hợp đặc biệt. Một ông tướng hai sao, vóc to lớn, oai vệ, đích thân đưa Nương đến gặp giám đốc cơ quan tôi: "Này, cậu nhận nó vào làm việc ở cơ quan cậu hộ tớ. Nó là vợ mới cưới của thằng lái xe cho tớ. Quê ở tít tịt trên vùng cao Sapa Lào Cai. Thằng chồng nó có máu ghen, không yên tâm để vợ ở nhà, nay xin thôi, mai xin đổi, rắc rối quá". Giám đốc cơ quan này xưa là lính cưng của ông tướng nọ, lại có tính cả nể, nên vượt nguyên tắc đă đề ra, vâng dạ chấp nhận.
Ngồi ở buồng bên, dơi theo câu chuyện, biết là không thể chối từ, nhưng mới nhác thấy Nương mặc áo dài lam, chít khăn mỏ quạ, bà đă ầm ầm:
- Thế là chết tôi rồi! Rước cái của nợ miền rừng ngô nghê này về rồi mà hầu nó à! Chân tay to sều sều thế kia th́ biết làm cái ǵ. Lại thằng chồng có máu ghen nữa chứ! Khiếp quá! Mà tôi nói trước, thử vài hôm, không được là tôi để nguyên đai nguyên kiện trả lại ông giám đốc đấy!
oOo
Nhưng Nương không bị bà Luân trả lại cho giám đốc sau ít ngày thử việc. Nương chịu khó, khéo léo, ngoan ngoăn. Nương đi sớm về muộn. Mọi việc bà Luân giao, Nương đều hoàn thành chỉn chu, gọn ghẽ. Với mọi người trong cơ quan, Nương đều tỏ ra lễ độ, dịu dàng. Đă chẳng nề hà việc chung khó nhọc, Nương lại sẵn sàng giúp đỡ khi người này người nọ nhờ cậy. Nương được mọi người chẳng trừ ai, mến yêu, tin cậy.
Bốn tháng qua đi, từ công việc đến quan hệ, Nương chẳng có điểm nào để bà Luân chê trách. Sáu tháng qua đi, dù ra sức bới lông t́m vết, bà Luân cũng chẳng t́m được khiếm khuyết nào của Nương để chê bai.
Ganh ghét mà không t́m được cớ để trút cơn ganh ghét th́ chỉ c̣n cách là ngấm nguưt, hậm hực và ŕnh t́m cơ hội thôi. Th́ lúc này, cơ hội là đây. Bà vừa chộp được tôi đang la đà trong giấc mộng thu vàng, trước cái đẹp nguyên khởi tiên thiên. Bà bắt quả tang Nương sau mấy giờ lao động mệt nhọc, đang trong trạng thái thảnh thơi giữa vầng nắng nhỏ mùa thu nơi hàng hiên nọ.
- Rơ ra dáng ra dàng chưa ḱa. Con này rồi c̣n lên mặt đài đệ nữa cho mà xem - Ngồi xuống cạnh tôi, bà Luân phóng hai con mắt ra phía Nương, và rít lên như một hồi c̣i - C̣n nhớ hồi mới đến không? Chỉ là loại gạo để bồ đài, muối để bàn chân, nghèo rớt mồng tơi chứ là cái ǵ. Giờ th́ có da có thịt có vú có ví, có tiền có của may mặc sắm sửa rồi, tha hồ mà động hớn nhá!
Thấy tôi vẫn yên lặng, bà đứng phắt dậy, cầm cái phất trần đi ra cửa sổ đập lạch phạch một hồi. Rồi quay vào, bà bước đến cạnh tôi, nghiến kèn kẹt:
- Ngồi răi thẻ ra mà hong tóc! Mà đẹp cái nỗi ǵ cơ chứ! Chẳng qua cái mặt, cái đầu cũng chỉ là một cục cứt voi, ai dùi bẩy lỗ ngó coi lạ lùng, chứ là cái quái ǵ. Mà này ông ơi, kinh nghiệm rồi nhé, lỗ miệng mà khoan thai th́ lỗ trôn tán tài đấy. Hừ, thế này th́ tôi phải sang bảo lăo giám đốc ngay mới được.
oOo
Quay ngoắt lại, bà Luân thoăn thoắt bước đi, vẫn với bản độc thoại của ḿnh. Nhưng, vừa nghe thấy tiếng bà chao chát ở bên pḥng ông giám đốc, đă lại thấy bà mở cửa quay về. Chắc là ông giám đốc bận nên chối từ đối thoại, bà trở về mà vẫn chưa vợi được chút căm tức nào, trái lại, mặt sậm đỏ như lên cơn cao huyết áp. Đập tay đánh chạt xuống mặt bàn, bà hất hàm vào tôi, gằn:
- Này, có đúng là dù cho trăm khéo ngàn khôn, đến cửa nhà l. bảy vía c̣n ba không? Cả lăo giám đốc nhà ông cũng thế. Bênh che nó chằm chặp. Nói trước cho mà biết, con này trường túc bất tri lao, thằng chồng hay ghen thế nào nó cũng đến phá tan hoang cơ quan này cho xem! Là tôi nói trước cho các người liệu đấy!
Quay về sau, đầy vẻ giận dữ, bà sầm sập bước đi. Nhưng đi được mấy bước, bà lại đă lộn trở lại, xỉa tay, trút tiếp cơn tức tối vào tôi:
- Là tôi nói trước để cảnh báo các người đấy! Cứ chiều chuộng nó lắm vào. Tôi là tôi không chịu được đâu. Thật là ngứa cả mắt, lộn cả ruột!
oOo
Không hay biết tất cả những lời ch́ chiết cay nghiệt của bà Luân trưởng pḥng, Nương vẫn đi làm đều đặn, vẫn thản nhiên một nếp sống nếp làm. Vẫn định h́nh bức chân dung ḿnh nàng với mùa thu thảnh thơi, khi công việc buổi sớm đă hoàn thành. Ôi, bức tranh có nàng với vầng nắng nhỏ mùa thu! Nó là cái nguyên cớ gây nên sự giận dữ trong ḷng bà trưởng pḥng. Nhưng nó diễn tả chính xác nhất vẻ đẹp tự nhiên và tâm t́nh nàng.
Nàng đẹp và yên ḷng với cuộc sống. Quê nàng ở vùng cao Sapa tỉnh Lào Cai. Nàng đă học hết cấp hai phổ thông và như rất nhiều thiếu nữ Tày ở quê nàng, đủ mười tám tuổi th́ nàng lấy chồng. Chồng nàng là người cùng quê, đi bộ đội và được tuyển làm lái xe cho ông tướng hai sao cũng người Tày. Nàng được ông tướng đưa về Hà Nội và giới thiệu về cơ quan này làm việc để vợ chồng nàng được gần gũi.
Ở quê, công việc của nàng là trồng cây thuốc xuyên khung, đỗ trọng, bạch truật và cây ăn quả trên đất nương đồng. Ở đây, công việc có khác nhưng cũng là thứ lao động chân tay. Ngày ngày, sau giờ tan tầm buổi chiều, nàng đi về một căn hộ trong khu tập thể quân đội ở phố Lư Nam Đế, mà người ta hay gọi là Phố Nhà Binh. Căn buồng rộng mười bốn mét vuông đủ cho hai vợ chồng son.
Chồng nàng là một chàng trai khỏe mạnh và yêu vợ. Nàng không nghĩ ḿnh xinh đẹp hơn người, trừ những lúc gần gũi chồng. Chồng nàng mê mẩn, không muốn xa nàng, dù chỉ là một giờ một khắc. Chẳng đêm nào hắn không đắm đuối với nàng. Hắn rên lên như bị thiêu đốt mỗi khi ngắm nghía một chi tiết trên cơ thể nàng.
Mỗi sáng trở dậy, hắn kiệt lực rũ rượi như cái dọc môn héo, phải tựa vào vách tường mới xỏ được chân vào ống quần. Thấy vậy, nàng ngoảnh mặt đi v́ thương chồng và buồn cười. Cũng là sự thường t́nh thôi. Vùng cao quê nàng, khí hậu mát mẻ, quanh năm đêm ngủ phải đắp chăn bông. Ở đó, các cụ bảo âm thịnh dương suy, đàn bà đẹp mỡ màng, má đỏ au, ngực phồng như buổi sớm mai. Ở đó, quê nàng, mùa hoa, mùa đàn ông mệt như chiếc áo rũ, vừa vịn rào đi vừa ngái ngủ.
Nương yên ḷng với công việc và cuộc sống lương thiện ngày ngày. Nàng không hay biết vẻ đẹp làm say ḷng người của nàng. Cũng không hay biết cả cái bỉ tiện đê hèn của thói đố kỵ ghét ghen nơi người đời. Con người, về một khía cạnh nào đó, là một kẻ không sống yên ổn với đồng loại của ḿnh. Mỗi kẻ là một đơn nguyên biệt lập. Ganh ghét đố kỵ với người khác là thuộc tính của nó, một thói xấu thâm canh, một cơn điên khùng, bất chấp cả lẽ phải.
Thành ra, chiều hôm đó, nghe tiếng bà Luân lu loa ở pḥng bên, tôi và ông giám đốc liền vùng ngay sang và sau mấy phút lơ ngơ, chúng tôi đều vỡ lẽ. Bà Luân ṿ đầu bứt tai, cao rao:
- Rơ ràng tôi để một triệu đồng ở bàn này. Mà ngoảnh đi ngoảnh lại mất biến một trăm ngàn là thế nào? Ai vào đây? Ai vào đây dọn dẹp, quét quáy pḥng tôi!
oOo
Nương thôi làm việc ở cơ quan tôi khi chưa hết hạn hợp đồng sáu tháng. Tôi đi công tác hơn một tháng ở phía nam về, một sáng mùa đông, ngồi trong pḥng làm việc nh́n ra cái hành lang âm u tối mờ, bỗng thấy cái nh́n như trượt vào một cơi hư vô nào đó.
Mùa thu đă đi hẳn rồi, vầng nắng nhỏ tiết thu quen thuộc đă tắt ngấm từ lúc nào. Nương đă trở về vùng cao Sapa quê hương nàng. Ở đó mùa này trời xanh trong vắt, nắng tươi tràn trề. Ở đó, nàng trồng đào lê mận, chăm sóc các loài dược thảo như bạch truật, xuyên khung, đỗ trọng. Chồng nàng xin thôi việc lái xe cho ông tướng, chuyển về huyện đội, đảm nhiệm việc chăn nuôi mấy con ngựa biên pḥng. Hắn không thể xa nàng được.
V́ sao Nương lại thôi làm việc ở cơ quan tôi?
Mọi sự đều tỏ tỏ mờ mờ, và chẳng ai hiểu thật rơ ngọn ngành các sự kiện đă xảy ra. Cuộc sống chuyển động ào ào, không tư tưởng, không nghĩ suy, không kết luận. Nó cũng buông lửng tai ác như việc bà Luân kêu mất một trăm ngàn đồng.
Rồi th́ tất cả sẽ rơi vào quên lăng thôi! Tuy nhiên, cuối cùng th́ cũng đă phong thanh lan truyền trong gió dăm ba lời đồn thổi và câu chuyện tưởng là hư cấu bỗng như có được điểm tựa.
Rằng một ngày nọ, anh chàng lái xe cho ông tướng hai sao nọ, kẻ mang ḍng máu Ôthellô đậm đặc, bỗng nhận được một lá thư không có tên không địa chỉ người gửi. Lá thư chỉ độc có hai câu: Vợ đẹp th́ mày phải lo. Đêm nằm lắm kẻ ŕnh ṃ ước mơ. Lửng lơ tai ác thế! Gă lái xe chồng Nương xồng xộc đến cơ quan, lôi Nương về, tẩn cho một trận và hôm sau áp tải Nương lên tàu về thẳng quê hương, phá vỡ giao ước đă thỏa thuận.
Nương chẳng bao giờ trở lại cơ quan tôi nữa. Nàng đă biến vào nơi vô tăm tích. Nhưng từ đó, mỗi độ thu về, ngồi trong căn buồng nhỏ của ḿnh, nh́n ra cái hành lang lung linh bụi hồng, trong bâng khuâng của sắc vàng hoa cúc, tôi lại như nh́n thấy bức toàn cảnh buổi sớm mùa thu đẹp toàn mỹ có bóng h́nh người phụ nữ Tày nọ.
Vùng thẩm mỹ đầy nhân tính ấy đă tan thấm hoàn toàn và vẫn c̣n ngưng đọng măi trong không gian.
 
 

Về Mục: Truyện Dài > Tiểu Thuyết > T́nh Cảm Xă Hội > Trinh Thám H́nh Sự


© Copyright 2006-2011 eTruyen.com.